ورود به مرحله پساداعش در خاورمیانه
ایران تازه‌وارد نیست، اما عربستان آماتور است

بن ودرمن، خبرنگار ارشد بین‌المللی سی‌ان‌ان
بدون هیچ خبر قبلی، از محل نامعلومی در ریاض، پایتخت عربستان سعودی، نخست‌وزیر 47ساله لبنان، بعدازظهر روز شنبه استعفای خود را اعلام کرد.
ادعای او مبنی بر هدف توطئه تروریستی‌بودن (که نیروهای امنیتی‌اش آن را رد کرده‌اند)، جای شک برای کسانی که مسئول این تصمیم شوکه‌کننده او بوده‌اند، نگذاشته است. حریری گفت: «ایران به هر جا که می‌رود، نزاع، وحشت و ویرانی به‌بار می‌آورد و این امر از دخالت آن در امور داخلی کشورهای عربی مشخص شده است.»
با اینکه جنگ زمینی علیه داعش در حال پایان‌پذیرفتن است، اما رقابت طولانی‌مدت میان پادشاهی عربستان سعودی و جمهوری اسلامی ایران در لبنان، کشوری که هم تهران و هم ریاض، یکدیگر را به دخالت در امور آن متهم می‌کنند، خود را نشان می‌دهد.
از دهه‌های گذشته، لبنان به مکانی برای جنگ‌های نیابتی تبدیل شده است. سوریه، عراق، عربستان سعودی، اسرائیل، مصر، ترکیه، ایالات‌متحده و اتحاد جماهیر شوروی، در میان کشورهای دیگر، همه در این کشور از جناح‌های خود حمایت کردند و اغلب برای بهایی که مردم لبنان با خون و مال خود باید پرداخت کنند، اهمیتی قائل نبودند.
به عقیده بسیاری از لبنانی‌ها، عربستان سعودی، تحت رهبری محمدبن سلمان 32ساله، به حریری (که خود شهروندی عربستان را نیز دارد)، دستور داده از این منصب که از سال 2016 در اختیار اوست و شامل چند وزیر وابسته به حزب‌اله، متحد اصلی ایران در لبنان است، استعفا کند.
با اینکه مقامات ریاض دخالت در تصمیم حریری را انکار خواهند کرد، اما بیشتر کشورها در منطقه می‌دانند که عربستان سعودی از حضور قدرتمند ایران در خاورمیانه پساداعش بسیار نگران است.
ایران با تجهیزات، آموزش و مشاوران خود، در مبارزه دولت عراق علیه داعش نقش کلیدی داشت. ایران به‌همراه حزب‌اله (و روسیه) به حکومت بشار اسد کمک می‌کند تا شورشیان حمایت‌شده از سوی ایالات‌متحده، عربستان و کشورهای اطراف خلیج‌فارس را شکست دهد. عربستان سعودی و سایر کشورهای عرب خلیج‌فارس، درگیر جنگی وحشیانه و ناتوان از پیروزی در یمن شده‌اند، که ایران از شورشیان حوثی حمایت می‌کند.
ایرانیان تازه‌واردان قدرت و سیاست نیستند. ایران از انقلاب 1979 به‌طور مداوم از حکومت اسد حمایت کرده است؛ همچنین از زمان به‌وجودآمدن حزب‌اله پس از حمله اسرائیل به لبنان، به حمایت از آن پرداخته است. از زمان سرنگونی صدام حسین توسط ائتلاف به رهبری ایالات‌متحده، نفوذ ایران به‌طور پیوسته در عراق بیشتر شده است. منافع و متحدان ایران در خاورمیانه قدیمی و عمیق است.
تاریخ ایرانیان نه به دهه‌ها یا صده‌ها، بلکه به چند هزار سال پیش بازمی‌گردد و به‌رغم تلاش‌های مکرر آمریکا برای انزوا، محدودکردن و تحریم‌کردن اقتصاد بر پایه نفت آن، به‌طورمداوم نفوذ ایران در منطقه گسترش یافته است و این نفوذ فقط به جهان عرب محدود نمی‌شود؛ بلکه اکنون با ترکیه و روسیه نیز مراودات نزدیک دارد.
رامی خوری، عضو ارشد دانشگاه آمریکایی بیروت می‌گوید: «از زمان کوروش، ایرانیان قدرت منطقه‌ای بوده‌اند. آنان می‌دانند چگونه دولت را اداره کنند.» اما در مقابل عربستان و متحدان عربش در خلیج‌فارس او می‌گوید: «آماتور هستند و با اینکه اکنون سعی دارند خود را در لبنان قوی نشان دهند، اما مشخص است که این امر، تلاشی بیهوده است.»
عربستان سعودی، اسرائیل و برخی از دولت‌های ایالات‌متحده بارها تلاش کرده‌اند دست حزب‌اله لبنان را کوتاه کنند؛ اما هربار نتیجه معکوس گرفتند و حزب‌اله و ایران، قوی‌تر از قبل شدند.
حزب‌اله علاوه بر قدرتمندترین توده سیاسی لبنان، یک سازمان نظامی قدرتمند است که در سال 2000، پس از یک جنگ چریکی طولانی و پرهزینه، موفق به بیرون‌راندن ارتش اسرائیل حمایت‌شده از سوی ایالات‌متحده شد. آنان از نظر نظم، آموزش و تعهد، یک سر و گردن از ارتش بسیاری از کشورهای جهان عرب بالاتر هستند.
امروز هرچقدر عربستان سعودی، اسرائیل و ایالات‌متحده بخواهند از خط‌مشی پیچیده لبنان برای مقابله با ایران از طریق حزب‌اله استفاده کنند، در این کشور که هنوز هم زخم‌های جنگ داخلی سال‌های 1975-1990 و جنگ‌های متعدد با اسرائیل را به یاد می‌آورد، اشتیاقی برای خون‌ریزی بیشتر وجود ندارد.
اما در جنگ‌های نیابتی، هیچ‌کس، از مردمی که میان جنگ گیر افتاده‌اند نمی‌پرسد که چه می‌خواهند.
و خاورمیانه جدید پساداعش نیز تفاوت چندانی با قبل نمی‌کند؛ تنها خطرناک است.